Bij werkzaamheden aan chroom houdende metalen of chroom houdende coatings kunnen medewerkers worden blootgesteld aan Chroom 6. Dit kan zowel via inademing als via de huid gebeuren. Vanwege de sterk giftige en kankerverwekkende eigenschappen van Chroom 6 is het belangrijk dat maatregelen worden getroffen die ervoor zorgen dat medewerkers geen nadelige gezondheidseffecten ondervinden. De werkgever is verantwoordelijk werknemers hiertegen te beschermen. In deze interne instructie staan beheersmaatregelen die genomen dienen te worden.

Wat is Chroom VI?

Chroom is een metaal. Chroom kan in meerdere vormen voorkomen waaronder het 3-waardig en 6-waardig chroom. Chroom III en Chroom VI zitten in mineralen die van nature voorkomen op aarde. Chroom III zit ook in onze voeding en is onschadelijk. Chroom VI is daarentegen schadelijk voor de gezondheid. Chroom VI wordt vanwege de nuttige eigenschappen, zoals bijzonder goede roestwerendheid, aan diverse producten toegevoegd. De gevaarlijke stof Chroom VI hecht zich eenvoudig aan metalen en wordt onder andere verwerkt in verf, hout, plastic en metaal. Als deklaag of ingrediënt in bouwmaterialen biedt het extra stevigheid en bescherming tegen corrosie.

Waarom is het schadelijk?

Chroom VI is een gevaarlijke stof die na blootstelling, op termijn kan leiden tot ernstige gezondheidsschade in de vorm van kanker of een nadelig effect op de voortplanting. Daarnaast kan Chroom VI allergische reacties veroorzaken zoals astma en contacteczeem. De Chroom VI kan op drie manieren in het lichaam terechtkomen: door inslikken (maag), door inademen (longen) of via de huid. De Chroom VI verbinding moet daarvoor eerst oplossen in het water van het longslijm, maagsap of zweet van de huid. Na het oplossen kan de Chroom VI een lichaamscel ingaan en zo in het lichaam komen. Chroom VI dat in de longcellen, darmcellen of huidcellen terechtkomt, wordt daar verder omgezet in chroom III. Alleen bij de omzetting in cellen kan de long-, darm- of huidcel beschadigd raken. De kans op gezondheidsschade is op deze plekken daarom het grootst.

Kort samengevat wordt Chroom VI in je lichaam omgezet in chroom III. Als de omzetting in een lichaamscel plaatsvindt, dan kan schade aan de cel ontstaan. Op de plek in het lichaam waar cellen beschadigd worden, kan een gezondheidsprobleem ontstaan, zoals schade aan het DNA wat kan leiden tot bijvoorbeeld kanker.

Bepalend of de mens ziek wordt van Chroom VI heeft vooral te maken met de duur (in tijd gezien) en de mate van blootstelling (veel of weinig) aan Chroom VI. De kans dat je ziek wordt na een eenmalige/kortdurende blootstelling aan Chroom VI is zeer gering.

Waar kun je Chroom VI tegenkomen?

Chroom VI kun je in onder andere de volgende producten tegenkomen:

  • pigment in verven (inkt en plastic);
  • anti‐corrosiecoatings;
  • roestvrijstaal en andere chroomlegeringen;
  • houtconserveermiddelen;
  • cement.

Deze producten zijn veelal verwerkt als verf op:

  • kunstwerken (bruggen; sluizen en stuwen);
  • gebouwen (op diverse bouwkundige onderdelen als staal en hout);
  • straatmeubilair en lantaarnpalen;
  • hekwerken, hoogspanningsmasten;
  • defensiematerieel;
  • vliegtuigen;
  • treinen;
  • schepen en onderzeeërs.

Sinds 1994 is het verboden om chroom-VI-houdende verf aan consumenten te verkopen. Ook is gebruik van Chroom VI in bepaalde producten en speelgoed verboden. Voor de concentraties Chroom VI in leer, cement en mengsels (waaronder verf), zijn grenswaarden opgesteld binnen de Europese regelgeving. Er is op dit moment nog geen algeheel verbod in Nederland op het gebruik van chroom-VI-houdende verf.

Hoe komt Chroom VI vrij?

Chroom VI komt vrij bij het bewerken van behandelde objecten. Denk hierbij aan stralen, lassen schuren, etc. Zo lang het niet wordt bewerkt is Chroom VI ongevaarlijk! Chroom VI komt, afhankelijk van de bewerking, dan vrij als:

  • Stof, grof – bijvoorbeeld schilfers die loskomen door “ouderdom”, door “los-bouten”, door boren en krabben;
  • Stof, fijn – stof die vrijkomt tijdens handmatig schuren;
  • Stof, zeer fijn – stof die vrijkomt tijdens machinaal schuren en slijpen.
  • Gas, damp of rook – tijdens slijpen, branden, snijden, stralen en/of lassen.

Daarnaast komt Chroom VI ook vrij tijdens het aanbrengen (spuiten) van Chroom VI houdende verf.

Grenswaarden Chroom VI

Met ingang van 1 maart 2017 geldt 0,001 mg/m3 als TGG-8u (1 μg/m3)* als grenswaarde voor de blootstelling aan Chroom VI. Dit geldt voor zowel oplosbare als slecht oplosbare Chroom VI verbindingen. Deze grenswaarde heeft als gevolg dat bij het bewerken van objecten met Chroom VI in veel gevallen extra veiligheidsmaatregelen voorgeschreven worden.

*TGG = tijd gewogen gemiddelde (de aanduiding TGG-8u = x betekent dat binnen een periode van acht uur het niveau hoger kan zijn dan de grenswaarde x en op andere momenten lager).