Wat is Chroom-6?

Wat is chroom-6? Deze vraag wordt ons vaak gesteld. Bij werkzaamheden aan chroom houdende metalen of chroom houdende coatings zonder beschermende maatregelen worden medewerkers blootgesteld aan Chroom-6. Dit kan zowel via inademing als via de huid gebeuren. Vanwege de sterk giftige en kankerverwekkende eigenschappen is het belangrijk dat maatregelen worden getroffen die ervoor zorgen dat medewerkers geen nadelige gezondheidseffecten ondervinden. De werkgever is verantwoordelijk werknemers hiertegen te beschermen. In deze interne instructie staan beheersmaatregelen die genomen dienen te worden.

Chroom is een metaal. Chroom kan in meerdere vormen voorkomen waaronder het 3-waardig en 6-waardig chroom. Deze Chroom varianten zitten in mineralen die van nature voorkomen op aarde. Chroom-3 zit ook in onze voeding en is onschadelijk. Chroom-6 is daarentegen schadelijk voor de gezondheid. Vanwege de nuttige eigenschappen, zoals bijzonder goede roestwerendheid, wordt het aan diverse producten toegevoegd. De gevaarlijke stof hecht zich eenvoudig aan metalen en wordt onder andere verwerkt in verf, hout, plastic en metaal. Als deklaag of ingrediënt in bouwmaterialen biedt het extra stevigheid en bescherming tegen corrosie.

Waarom is het schadelijk?

Chroom-6 is een gevaarlijke stof die na blootstelling, op termijn kan leiden tot ernstige gezondheidsschade in de vorm van kanker of een nadelig effect op de voortplanting. Daarnaast kan het allergische reacties veroorzaken zoals astma en contacteczeem. Het kan op drie manieren in het lichaam terechtkomen: door inslikken (maag), door inademen (longen) of via de huid. De Chroom-6 verbinding moet daarvoor eerst oplossen in het water van het longslijm, maagsap of zweet van de huid. Na het oplossen kan het een lichaamscel ingaan en zo in het lichaam komen. Chroom-6 dat in de longcellen, darmcellen of huidcellen terechtkomt, wordt daar verder omgezet in chroom III. Alleen bij de omzetting in cellen kan de long-, darm- of huidcel beschadigd raken. De kans op gezondheidsschade is op deze plekken daarom het grootst.

Kort samengevat wordt Chroom-6 in je lichaam omgezet in chroom III. Als de omzetting in een lichaamscel plaatsvindt, dan kan schade aan de cel ontstaan. Op de plek in het lichaam waar cellen beschadigd worden, kan een gezondheidsprobleem ontstaan, zoals schade aan het DNA wat kan leiden tot bijvoorbeeld kanker.

Het risico of de mens ziek wordt van Chroom-6 heeft vooral te maken met de duur (in tijd gezien) en de mate van blootstelling (veel of weinig). De kans dat je ziek wordt na een eenmalige/kortdurende blootstelling aan Chroom-6 is zeer gering.

Op het Arboportaal van de overheid is een Beheersregime gepubliceerd. Je kunt het hier downloaden.

Waar kun je het tegenkomen?

Chroom-6 kun je in onder andere de volgende producten tegenkomen:

  • pigment in verven (inkt en plastic);
  • anti‐corrosiecoatings;
  • roestvrijstaal en andere chroomlegeringen;
  • houtconserveermiddelen;
  • cement.

Deze producten zijn veelal verwerkt als verf op:

  • kunstwerken (bruggen; sluizen en stuwen);
  • gebouwen (op diverse bouwkundige onderdelen als staal en hout);
  • straatmeubilair en lantaarnpalen;
  • hekwerken, hoogspanningsmasten;
  • defensiematerieel;
  • vliegtuigen;
  • treinen;
  • schepen en onderzeeërs.
Chroom-6 kun je onde randere tegenkomen op treinen en vele andere producten.
NS-trein in een werkplaats, bekend van het Chroom-6 schandaal in een werkplaats in Tilburg.

Sinds 1994 is het verboden om chroom-VI-houdende verf aan consumenten te verkopen. Ook is het gebruik in bepaalde producten en speelgoed verboden. Voor de concentraties Chroom-6 in leer, cement en mengsels (waaronder verf), zijn grenswaarden opgesteld binnen de Europese regelgeving. Er is op dit moment nog geen algeheel verbod in Nederland op het gebruik van chroom-VI-houdende verf.

Hoe komt de gevaarlijke stof vrij?

Chroom-6 komt vrij bij het bewerken van behandelde objecten. Denk hierbij aan stralen, lassen schuren, etc. Zo lang het niet wordt bewerkt is het ongevaarlijk! De gevaarlijke stof komt, afhankelijk van de bewerking, dan vrij als:

  • Schilfers: bijvoorbeeld schilfers die loskomen door “ouderdom”, door “los-bouten”, door boren en krabben;
  • Fijn stof dat vrijkomt tijdens handmatig schuren;
  • Zeer fijn stof dat vrijkomt tijdens machinaal schuren en slijpen.
  • Gas, damp of rook – tijdens slijpen, branden, snijden, stralen en/of lassen.
Bij het lassen aan roestvaststaal (rvs) staat een lasser mogelijk bloot aan chroom-6

Daarnaast komt de gevaarlijke stof ook vrij tijdens het aanbrengen (spuiten) van Chroom-6 houdende verf.

Grenswaarden Chroom-6

Met ingang van 1 maart 2017 geldt 0,001 mg/m3 als TGG-8u (1 μg/m3)* als grenswaarde voor de blootstelling aan Chroom-6. Dit geldt voor zowel oplosbare als slecht oplosbare verbindingen. Deze grenswaarde heeft als gevolg dat bij het bewerken van objecten met Chroom-6 in veel gevallen extra veiligheidsmaatregelen voorgeschreven worden.

*TGG = tijd gewogen gemiddelde (de aanduiding TGG-8u = x betekent dat binnen een periode van acht uur het niveau hoger kan zijn dan de grenswaarde x en op andere momenten lager).